Koude-incidenten op evenementen: zo voorkom je ze

Wie een evenement organiseert in de buitenlucht, denkt al snel aan drukte, logistiek en vergunningen. Maar koude-incidenten worden vaak onderschat.

Bij een evenement in koud weer kunnen bezoekers last krijgen van onderkoeling, bevroren ledematen of ernstige circulatieproblemen. Dit risico speelt al bij temperaturen boven het vriespunt, zeker als er wind staat of kleding nat wordt. Organisatoren zijn verantwoordelijk voor een veilige omgeving en moeten dit risico opnemen in hun zorgplan. Dat betekent: warme opvangplekken inrichten, medische hulpverleners op locatie hebben en duidelijke afspraken maken over wanneer en hoe er gehandeld wordt.

Wanneer is onderkoeling een risico op een evenement?

Onderkoeling ontstaat wanneer de lichaamstemperatuur daalt onder de 35 graden Celsius. Op een druk evenement klinkt dat ver weg, maar de praktijk laat zien dat het sneller kan gaan dan verwacht. Factoren die het risico vergroten zijn:

• Lage buitentemperatuur gecombineerd met wind: de zogeheten gevoelstemperatuur kan aanzienlijk lager liggen dan de werkelijke temperatuur.
• Natte kleding: regen of zweet dat afkoelt, versnelt warmteverlies sterk.
• Langdurig stilstaan: bezoekers die lang in een rij staan of naar een optreden kijken, bewegen weinig en verliezen daardoor sneller warmte.
• Alcohol: alcohol geeft een gevoel van warmte, maar versnelt juist de warmteafgifte aan de omgeving. Bezoekers die drinken, merken een koude-incident soms te laat.
• Kwetsbare groepen: ouderen, kinderen en mensen met een hart- of vaatziekte lopen een verhoogd risico.

In de herfst en winter is dit risico het grootst, maar ook op een natte zomeravond of bij een vroeg sportevenement in maart kan onderkoeling optreden.

Wat moet je als organisator regelen?

Het voorkomen van koude-incidenten begint bij een goede risicoanalyse vóór het evenement. Neem de verwachte weersomstandigheden op in je zorgplan voor het evenement en beschrijf concreet welke maatregelen je neemt bij aanhoudende kou, neerslag of harde wind. Denk aan de volgende praktische stappen:

• Warme opvangplek inrichten: een verwarmde tent of ruimte waar bezoekers kunnen opwarmen. Zorg dat deze ruimte goed bereikbaar is en dat medewerkers weten waar die is.
• Warmtedekens en droge kleding beschikbaar hebben: de medische post moet zijn uitgerust om direct warmte toe te dienen bij een geval van onderkoeling.
• Voldoende warme dranken: zorg dat bezoekers op het terrein toegang hebben tot warme, niet-alcoholische dranken.
• Communiceer met bezoekers: informeer vooraf via sociale media of e-mail over de verwachte temperaturen en adviseer passende kleding.
• Houd de weersverwachting scherp in de gaten: wijs iemand aan die de dag van het evenement de weerberichten volgt en bij verslechtering direct handelt.

Welke medische hulpverlening heb je nodig bij koude-evenementen?

Bij een evenement in de kou volstaat een EHBO-koffer lang niet altijd. Je hebt gekwalificeerde zorgverleners nodig die weten hoe ze onderkoeling herkennen, beoordelen en behandelen. Dat vraagt om specifieke kennis: wanneer is iemand warm te houden op locatie, en wanneer moet er een ambulance worden gebeld?

Event Safety Service levert evenementenzorgverleners die werken volgens de Veldnorm Evenementenzorg. Deze professionals zijn getraind om ook bij complexere situaties, zoals een geval van ernstige onderkoeling of een circulatiecrisis, snel en doelgericht te handelen. Ze werken met een medische post die is ingericht op de specifieke risico's van het evenement, inclusief koude-gerelateerde aandoeningen.

Wil je weten welke medische hulpverlening bij jouw evenement past? Dat hangt onder andere af van het aantal bezoekers, de duur van het evenement, de locatie en de verwachte weersomstandigheden.

Koude en brandveiligheid: een combinatie die aandacht vraagt

Bij evenementen in de kou zetten organisatoren regelmatig verwarmingselementen in: gasgestookte terrasheaters, houtvuren, pelletkachels of tijdelijke verwarmingsinstallaties in tenten. Dat verhoogt het comfort, maar ook het brandrisico. Een verwarmingselement in een afgedekte ruimte of in de buurt van decoratiemateriaal kan snel een gevaarlijke situatie opleveren.

Hier komt de rol van een brandwacht om de hoek kijken. Een Rijksgediplomeerde brandwacht bewaakt de brandveiligheid op het terrein, controleert of verwarmingselementen veilig staan opgesteld en grijpt in als er gevaar dreigt. Lees meer over de taken en inzet op de pagina over brandveiligheid op evenementen.

Wat zegt de regelgeving?

De gemeentelijke vergunning voor een buitenevenement kan eisen stellen aan de medische bezetting en de brandveiligheidsmaatregelen, ook als het om een evenement in de kou gaat. Dat is geregeld in het omgevingsplan van de gemeente en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Welke eisen precies gelden, verschilt per gemeente en per evenementtype. Vraag dit altijd na bij de gemeente die de vergunning verleent, en neem de gestelde eisen op in je zorgplan.

Hoe vroeg moet je koude-incidenten opnemen in je voorbereiding?

Idealiter start je met de risicoanalyse voor de weersomstandigheden zodra de datum en locatie van het evenement vaststaan. Herfst- en winterevenementen vragen om een specifieke aanpak die je niet op de dag zelf kunt improviseren. Denk aan het inhuren van de juiste zorgverleners, het reserveren van materialen zoals warmtedekens, en het communiceren van afspraken met het gehele team.

Event Safety Service werkt door heel Nederland en levert een offerte binnen 24 uur. Zo heb je snel duidelijkheid over de bezetting en kun je verdergaan met de overige voorbereidingen. Vraag direct een offerte aan voor jouw evenement.

Veelgestelde vragen

Bij welke temperatuur spreek je van een risico op onderkoeling op een evenement?

Al bij temperaturen rond de vijf graden Celsius, zeker in combinatie met wind en vochtige kleding, kan onderkoeling optreden. Bezoekers die lang stilstaan, alcohol hebben gedronken of tot een kwetsbare groep behoren, lopen al eerder risico. Het is daarom verstandig om bij elk buitenevenement in het najaar of de winter koude als reëel risico in je zorgplan op te nemen.

Moet ik als organisator een warme opvangplek inrichten?

De gemeente kan dit als eis stellen in de vergunning, maar ook als dat niet verplicht is, is een verwarmde opvangplek sterk aan te raden. Medische hulpverleners hebben een geschikte ruimte nodig om iemand met koude-klachten op te vangen en te stabiliseren. Een tent met een veilig verwarmingselement volstaat vaak al.

Mogen bezoekers een gasheater mee naar een evenement brengen?

Dat is in de meeste gevallen niet toegestaan en ook onwenselijk vanuit brandveiligheidsoogpunt. Organisatoren zijn verantwoordelijk voor de veiligheid op het terrein en dienen duidelijke regels te stellen over het meenemen van verwarmingselementen. Een brandwacht op locatie kan toezicht houden op de verwarmingsinstallaties die de organisator zelf inzet.

Wat is het verschil tussen een koude-incident en onderkoeling?

Een koude-incident is een verzamelterm voor alle gezondheidsklachten die samenhangen met blootstelling aan kou, waaronder bevriezing van vingers of tenen (bevriezen van extremiteiten), een stijgende bloeddruk of hartklachten bij kou. Onderkoeling is een specifiek koude-incident waarbij de kerntemperatuur van het lichaam onder de 35 graden daalt. Beide vragen om een getrainde zorgverlener die de ernst snel kan beoordelen.